Յուվենիլ իդիոպաթիկ արթրիտ  


Տարբերակ 2016
diagnosis
treatment
causes
Juvenile Idiopathic Arthritis
Յուվենիլ իդիոպաթիկ արթրիտ
Յուվենիլ իդիոպաթիկ արթրիտը խրոնիկ հիվանդություն է, որը բնութագրվում է հոդերի կայուն բորբոքումով: Հոդերի բորբոքման բնորոշ նշաններն են՝ ցավը, այտուցը և շարժումների սահմանափակումը: ՛՛Իդիոպաթիկ՛՛ նշանակում է, որ հիվանդության պատճառը անհայտ է , իսկ ՛՛յուվենիլ՛՛ , այս դեպքում, նշանակում է, որ հիվանդության նշանները ի հայտ են գալիս մինչև երեխայի 16 տարեկան լրանալը: 1
evidence-based
consensus opinion
2016
PRINTO PReS
1. Ի՞նչ է ՅԻԱ-ն:
2. ՅԻԱ տարբեր տեսակները։
3.ԱԽՏՈՐՈՇՈՒՄԸ ԵՎ ԲՈՒԺՈՒՄԸ
4.Առօրյա կյանքը



1. Ի՞նչ է ՅԻԱ-ն:

1.1 Ի՞նչ է սա:
Յուվենիլ իդիոպաթիկ արթրիտը խրոնիկ հիվանդություն է, որը բնութագրվում է հոդերի կայուն բորբոքումով: Հոդերի բորբոքման բնորոշ նշաններն են՝ ցավը, այտուցը և շարժումների սահմանափակումը: ՛՛Իդիոպաթիկ՛՛ նշանակում է, որ հիվանդության պատճառը անհայտ է , իսկ ՛՛յուվենիլ՛՛ , այս դեպքում, նշանակում է, որ հիվանդության նշանները ի հայտ են գալիս մինչև երեխայի 16 տարեկան լրանալը:

1.2 Ի՞նչ է նշանակում խրոնիկ հիվանդություն:
Հիվանդությունը անվանում են խրոնիկ, եթե համապատասխան բուժումը չի բերում լրիվ առողջացման, այլ թույլ է տալիս նվազեցնել հիվանդության նշանները և բարելավել լաբորատոր ցուցանիշները:
Դա նաև նշանակում է, որ ախտորոշման ժամանակ հնարավոր չէ կանխատեսել, թե որքան է տևելու հիվանդությունը։

1.3 Ի՞նչ հաճախականությամբ է այն հանդիպում:
ՅԻԱ-ն հարաբերականորեն հազվադեպ հանդիպող հիվանդություն է, միջինում այն հանդիպում է 1000 երեխայից 1-2 –ի մոտ:

1.4 Որո՞նք են հիվանդության առաջացման պատճառները:
Մեր իմուն համակարգը մեզ պաշտպանում է ինֆեկցիաներ առաջացնող տարբեր միկրոօրգանիզմներից՝ վիրուսներից և բակտերիաներից: Այն ընդունակ է տարբերելու, թե ինչն է մեր օրգանիզմի համար պոտենցիալ օտար ու վնասակար, և ենթակա է ոչնչացման, կամ ինչն է պատկանում է մեր օրգանիզմին:
Ենթադրվում է, որ խրոնիկ արթրիտն իմուն համակարգի ոչ նորմալ պատասխանն է, երբ այն մասամբ կորցնում է օտարը սեփականից տարբերելու ընդունակությունը և այդ պատճառով գրոհում է սեփական մարմնի մասերը, ինչը բերում է բորբոքման, մասնավորապես հոդերի թաղանթների: Այդ պատճառով նման հիվանդությունները, ինչպիսին է ՅԻԱ-ն, կոչվում են աուտոիմուն, ինչը նշանակում, է, որ իմուն համակարգը գործում է սեփական օրգանիզմի դեմ:
Ինչևէ, այլ խրոնիկ բորբոքային հիվանդությունների նման, ՅԻԱ-ի պատճառների մասին ճշգրիտ ինֆորմացիան բացակայում է:

1.5 Այս հիվանդությունը ժառանգակա՞ն է :
ՅԻԱ-ն ժառանգական հիվանդություն չէ, քանի որ ծնողներից երեխաներին ուղղակիորեն չի կարող փոխանցվել: Այնուամենայնիվ, կան որոշ գենետիկական գործոններ, մեծամասամբ դեռևս չբացահայտված, որոնք ձևավորում են հիվանդության նկատմամբ նախատրամադրվածություն: Գիտական աշխարհում ընդունվել է ընդհանուր կարծիք այն մասին, որ այս հիվանդությունը հանդիսանում է գենետիկ նախատրամադրվածության և արտաքին միջավայրի գործոնների (ներառյալ ինֆեկցիայի հարուցիչներ) համատեղ ազդեցության արդյունք: Բայց անգամ այն դեպքում, երբ կարող է տեղ ունենալ գենետիկ նախատրամադրվածությունը, դեպքերը, երբ երկու երեխաներ մեկ ընտանիքից ունենան այս հիվանդությունը, շատ հազվադեպ են:

1.6 Ինչպե՞ս է այն ախտորոշվում:
ՅԻԱ ախտորոշումը հիմնվում է արթրիտի առկայության և տևողության վրա, այդ դեպքում, երբ բացառվում է ցանկացած այլ հիվանդություն, հիվանդի անամնեզի, օբյեկտիվ զննման և լաբորատոր ցուցանիշների հիման վրա:
ՅԻԱ ախտորոշվում է , երբ հիվանդությունը սկսվում է մինչև 16 տարեկանը, ախտանշանները տևում են 6 շաբաթ և ժխտված են բոլոր այն հիվանդությունները, որոնք կարող են հանդիսանալ արթրիտի պատճառ:
Այս 6 շաբաթվա ժամանակաշրջանը պայմանավորված է այլ անցողիկ արթրիտների ժխտման անհրաժեշտությամբ, որոնք կարող են առաջանալ տարբեր ինֆեկցիաների պատճառով: ՅԻԱ տերմինը ներառում է անհայտ ծագման, համառ արթրիտների բոլոր ձևերը, որոնք սկսվում են մանկական տարիքում:
ՅԻԱ ընդգրկում է տարբեր, արդեն ճանաչված, արթրիտների ձևերը(տես ստորև):


1.7 Ի՞նչ է տեղի ունենում հոդերի հետ:
Սինովիալ թաղանթը հոդային պատիճի բարակ ներքին թաղանթն է, որն արթրիտի դեպքում դառնում է ավելի հաստ և լցվում է բորբոքային բջիջներով և արտադրում է մեծ քանակի սինովիալ հեղուկ հոդի ներսում: Դա առաջացնում է այտուց, ցավ և շարժումների սահմանափակում: Հոդի բորբոքման բնորոշ արտահայտություն է համարվում նրա կարկամությունը, որն առաջանում է երկարատև հանգստից հետո: Դա առավել տեսանելի է առավոտյան ժամերին (առավոտյան կարկամություն):
Հաճախ երեխան ցանկանում է մեղմացնել ցավը, տալով հոդին կիսածալած դիրք, այս դիրքը կոչվում է ՛՛անթալգիկ՛՛, ընդգծելով, որ դրա իմաստը ցավի մեղմացումն է: Այն դեպքում, երբ այս ոչ ճիշտ դիրքը պահպանվում է երկար ժամանակ (սովորաբար 1 ամսից ավել) դա հանգեցնում է մկանների և ջլերի կարճեցման (կոնտրակտուրա), և առաջացնում (ծալման) տարածման խանգարում:
Ոչ լիարժեք բուժման դեպքում, հոդի բորբոքումը կարող է բերել նրա ախտահարմանը, ինչը առաջանում է երկու հիմնական մեխանիզմներով՝ սինովիալ թաղանթը խիստ հաստանում է , դառնում բորբոսանման կառուցվածքի, (այսպես կոչված սինովիալ պանուսի ձևավորմամբ) և արտազատվում են սինովիալ աճառի և ոսկրային հյուսվածքի մաշվածություն առաջացնող տարբեր նյութեր: Ռենտգենոլոգիական քննությամբ դրանք ոսկրի մեջ անցքերի տեսք ունեն և կոչվում է ոսկրի էռոզիա: Խնայող դիրքում երկարատև մնալը բերում է մկանների ատրոֆիայի (մկանների կորստի), մկանների և փափուկ հյուսվածքների լարման և կծկման, ինչը հանգեցնում է մկանների ծալման խանգարման:


2. ՅԻԱ տարբեր տեսակները։

2.1 Գոյություն ունեն արդյո՞ք ՅԻԱ տարբեր տեսակներ:
Գոյություն ունեն ՅԻԱ մի քանի տեսակներ: Նրանք հիմնականում տարբերակվում են ախտահարված հոդերի քանակով (օլիգոարտիկուլյար և պոլիարտիկուլյար ՅԻԱ) ինչպես նաև լրացուցիչ նշանների առկայությամբ, ինչպիսիք են տենդը, ցանը և այլն (նայիր հաջորդ պարագրաֆներում): Տարբեր տեսակների ախտորոշումը իրականանում է նշանների հսկողությամբ, հիվանդության առաջին 6 ամիսների ընթացքում:

2.1.1 Համակարգային ՅԻԱ
՛՛Համակարգային՛՛նշանակում է, որպես արթրիտին լրացում , կարող են ախտահարվել տարբեր ներքին օրգաններ:
Համակարգային ՅԻԱ բնութագրվում է տենդի, ցանի, մարմնի տարբեր օրգանների բորբոքման առկայությամբ, որոնք կարող են արտահայտվել արթրիտից առաջ կամ արթրիտի առկայության ընթացքում :Լինում է տենդ և ցան, որը հիմնականում արտահայտվում է մարմնի ջերմության առավելագույն բարձրացման ժամանակ: Այլ նշաններից են մկանացավը, լյարդի, փայծաղի, լիմֆատիկ հանգույցների մեծացումը, սիրտը և թոքերը պատող թաղանթների բորբոքումը (պերիկարդիտ և պլևրիտ): Արթրիտը (որպես կանոն, ախտահարվում են 5 և ավելի հոդեր), կարող է առաջանալ հիվանդության սկզբում կամ ավելի ուշ: Այս հիվանդությամբ հիվանդանում են տարբեր տարիքի աղջիկները և տղաները, բայց առավել հաճախ հանդիպում է վաղ և նախադպրոցական տարիքի երեխաների մոտ:
Հիվանդների կեսի տենդը և արթրիտը տևում են որոշակի ժամանակահատված, այս հիվանդների մոտ, որպես կանոն, երկարաժամկետ պրոգնոզը ավելի բարենպաստ է:Մյուս մասի մոտ տենդը ունենում է նվազման հակում, բայց նույն ժամանակ արթրիտը ավելանում է և երբեմն դժվար է երթարկվում բուժմանը: Հիվանդների միայն փոքր մասի մոտ տենդն ու արթրիտը շարունակվում են զուգահեռ: Համակարգային ՅԻԱ-ն բոլոր ՅԻԱ-ների 10%-ն է կազմում, բնութագրական է երեխաների մոտ և հազվադեպ է հանդիպում մեծահասակների մոտ:

2.1.2 Պոլիարտիկուլյար ՅԻԱ
Պոլիարտիկուլյար ՅԻԱ-ին բնորոշ է 5 և ավելի հոդերի ախտահարում հիվանդության առաջին 6 ամիսների ընթացքում և տենդի բացակայությունը: Ռևմատոիդ ֆակտորի որոշումը արյան մեջ թույլ է տալիս առանձնացնել ՅԻԱ պոլիարթրիտի 2 ձև՝ ՌԳ դրական և ՌԳ բացասական:
ՌԳ դրական ՅԻԱ պոլիարթրիտը շատ հազվադեպ է հանդիպում երեխաների մոտ (ՅԻԱ բոլոր հիվանդների 5%-ից քիչ): Այն մեծահասակների ՌԳ դրական ռևմատոիդ արթրիտի համարժեքն է (մեծահասակների մոտ առավել տարածված խրոնիկ արթրիտի տեսակ): Այս տեսակի դեպքում արթրիտը լինում է սիմետրիկ, առաջնահերթ ախտահարվում են հիմնականում ձեռքերի և ոտքերի մանր հոդերը, հետագայում ներգրավվում են այլ հոդեր: Այն ավելի հաճախ հանդիպում է իգական, քան արական սեռի մոտ, և սովորաբար սկսվում է երեխայի 10 տարեկանից հետո: Այս հիվանդությունը հաճախ ունի ծանր ընթացք:
ՌԳ բացասական ՅԻԱ պոլիարթրիտը կազմում է է բոլոր ՅԻԱ-ների 15-20%-ը: Այն կարող է առաջանալ բոլոր տարիքի երեխաների մոտ: Ցանկացած հոդ կարող է ախտահարվել, որպես օրենք ախտահարվում են և խոշոր, և մանր հոդերը:
Երկու ձևերի դեպքում էլ բուժումը պետք է սկսել վաղ, ախտորոշումը դրվելուց անմիջապես հետո: Համարվում է, որ վաղ և ադեկվատ բուժումը տալիս է ավելի լավ արդյունքներ: Ամեն դեպքում, հիվանդության վաղ շրջաններում բուժման արդյունքը կանխագուշակել դժվար է: Այն տարբեր է տարբեր երեխաների մոտ:

2.1.3 Օլիգոարտիկուլյար ՅԻԱ (կայուն կամ տարածուն)
Օլիգոարտիկուլյար ՅԻԱ-ն ՅԻԱ-ի առավել հաճախ հանդիպող ենթատեսակն է, նրան բաժին է ընկնում բոլոր դեպքերի մոտ 50%: Այս հիվանդությանը բնորոշ է առաջին 6 ամիսների ընթացքում 5- ից պակաս հոդերի ախտահարումը և համակարգային նշանների բացակայությունը: Այս դեպքում ախտահարվում են խոշոր հոդերը (ինչպիսիք են ծնկան և սրունք-թաթային հոդերը) ասիմետրիկ ձևով: Երբեմն ախտահարվում է միայն մեկ հոդ (մոնոարտիկուլյար ձև): Հիվանդների մի մասի մոտ առաջին 6 ամսից հետո ախտահարված հոդերի թիվը ավելանում է մինչև 5 և ավելի: Դա կոչվում է տարածուն օլիգոարթրիտ:Եթե ախտահարված հոդերի թիվը ամբողջ հիվանդության ընթացքում մնում է մինչև 5, այդ տեսակը կոչվում է կայուն օլիգոարթրիտ:
Օլիգոարթրիտը սովորաբար սկսվում է մինչև 6 տարեկան հասակը, և հանդիպում է առավելապես աղջիկների մոտ: Ժամանակին և ճիշտ ընտրված բուժման դեպքում պրոգնոզը հաճախ լավն է, հատկապես, եթե ախտահարված են եզակի հոդեր: Եթե պրոցեսի մեջ ներգրավվում են նոր հոդեր և զարգանում է պոլիարթրիտ, պրոգնոզը այլ է :
Հիվանդների զգալի մասի մոտ կարող է առաջանալ բարդություն աչքերի կողմից, ինչպես օրինակ, ակնագնդի առաջային հատվածի` աչքը պատող արյունատար անոթներով հարուստ թաղանթի բորբոքում (առաջային ուվեիտ): Քանի որ, աչքի թաղանթի առաջային մասը կազմված է ծիածանաթաղանթից և թարթչային մարմնից, բարդությունը կոչվում է կամ իրիդոցիկլիտ, կամ առաջային խրոնիկ ուվեիտ: ՅԻԱ- ի դեպքում այս ախտահարումը զարգանում է աննկատ, չառաջացնելով որևէ բացահայտ նշան (ցավ կամ կարմրություն ): Չախտորոշվելու կամ բուժման բացակայության դեպքում առաջային ուվեիտը զարգանում է և կարող է բերել աչքի լուրջ ախտահարման: Այդ պատճառով շատ կարևոր է այս բարդության վաղ հայտնաբերումը: Քանի որ աչքերը չեն կարմրում և երեխան չի գանգատվում տեսողության թուլացումից, առաջային ուվեիտը կարող է չնկատվել ծնողների կան բժշկի կողմից: Ուվեիտի զարգացման ռիսկի ֆակտոր է ՅԻԱ-ի վաղ սկիզբը և դրական ANA (հակակորիզային հակամարմիններ):
Բարձր ռիսկով երեխաների համար խիստ կարևոր է պարբերաբար ակնաբույժի զննում հատուկ գործիքի միջոցով, որը կոչվում է ճեղքող լամպ: Ակնաբույժի զննման հաճախականությունը սովորաբար յուրաքանչյուր 3 ամիսը մեկ անգամ է և պետք է շարունակվի երկար ժամանակ:

2.1.4 Փսորիատիկ արթրիտ
Փսորիատիկ արթրիտը բնութագրվում է արթրիտով՝ համակցված փսորիազի հետ: Փսորիազը մաշկի բորբոքային հիվանդություն է, մաշկային ծածկույթների վրա թեփոտվող մակերեսներով, որը հաճախ տեղակայվում են արմունկներին և ծնկներին: Երբեմն միայն եղունգներն են ախտահարվում, կամ կա փսորիազի պատմություն ընտանիքում: Մաշկի ախտահարումը կարող է նախորդել կամ հաջորդել արթրիտի առաջացմանը: ՅԻԱ այս ենթատեսակին մատնանշող տիպիկ նշաններին են պատկանում ձեռքի և ոտքի մատների ամբողջական ուռածությունը (այսպես կոչված նրբերշիկանման մատներ կամ դակտիլիտ) և եղունգի փոփոխությունները (ծակոտկենություն): Առաջին աստիճանի բարեկամների (ծնողներ, քույրեր և եղբայրներ) մոտ փսորիազի առկայություն նույնպես կարող է լինել: Այս դեպքում նույնպես կարող է զարգանալ առաջային խրոնիկ ուվեիտ, ուստի խորհուրդ է տրվում աչքերի կանոնավոր զննում:
Հիվանդության ելքը տարբեր է , քանի որ մաշկը և հոդերը տարբեր ձևով են պատասխան տալիս բուժմանը: Եթե երեխան ունի արթրիտ 5-ից պակաս հոդերում,բուժումը նույնն է, ինչ որ օլիգոարթիկուլյար ձևի ժամանակ: Եթե երեխան ունի 5-ից ավել ախտահարված հոդ, բուժումը նույնն է, ինչ որ պոլիարտիկուլյար ձևի ժամանակ: Տարբերությունը կարող է կապված լինել բուժման հանդեպ պատասխանով ինչպես արթրիտի , այնպես էլ փսորիազի կողմից:

2.1 Էնթեզիտ համակցված արթրիտ
Այս արթրիտի դեպքում առավել հաճախ ախտահարվում է ստորին վերջույթների խոշոր հոդերը և զարգանում է էնթեզիտ: էնթեզիտ նշանակում է ՛՛էնթեզների՛՛, ջիլը ոսկորին ամրացման տեղի, բորբոքում (Էնթեզի օրինակ է կրունկը): Այս շրջանում տեղակայված բորբոքումը սովորաբար ասոցացվում է արտահայտված ցավի հետ: Առավել հաճախ հանդիպող էնթեզիտները տեղակայվում են ներբաններին և կրունկների հետին մակերեսին, որտեղ կպնում են աքիլեսյան ջլերը: Երբեմն այս հիվանդների մոտ զարգանում է սուր առաջային ուվեիտ: Ի տարբերություն ՅԻԱ այլ ձևերի, այս դեպքում սովորաբար լինում են կարմիր և թաց աչքեր (արցունքահոսություն), և առաջանում է լույսի նկատմամբ զգայունություն: Շատ հիվանդներ ունեն HLA B27 կոչվող դրական լաբորատոր թեստ, որը խոսում է հիվանդության ընտանեկան նախատրամադրվածության մասին: Այս ձևով հիմնականում հիվանդանում են տղաները և սովորաբար սկսվում է մինչև 6 տարեկան հասակը: Հիվանդության այս ձևի ընթացքը տարբեր է : Հիվանդների մի մասի մոտ, հիվանդությունը հանգստանում է ժամանակի ընթացքում, մինդեռ մյուսների մոտ տարածվում է ողնաշարի ստորին հատվածների և կոնքի հոդերի, սակրոիլիալ հոդերի վրա և ինչը բերում է ողնաշարի ծալման սահմանափակման: Մեջքի ստորին հատվածների առավոտյան ցավը, որը ուղեկցվում է կարկամությամբ, շատ բնորոշ է ողնաշարի հոդերի բորբոքմանը: Այս ձևը հիշեցնում է ողնաշարի մի հիվանդություն, որը հանդիպում է մեծահասակների մոտ և կոչվում է անկիլոզացնող սպոնդիլոարթրիտ:

2.2Որո՞նք են խրոնիկ իրիդոցիկլիտի պատճառները: Այն կապ ունի՞ արթրիտի հետ:
Աչքի բորբոքումը (իրիդոցիկլիտ) առաջանում է աչքերի հանդեպ իմուն համակարգի ոչ նորմալ պատասխանի պատճառով (աուտոիմուն): Ինչևէ, ճշգրիտ մեխանիզմները հայտնի չեն: Այս բարդությունը գլխավորապես նկատվում է ՅԻԱ –ի վաղ սկզբով և դրական ANA-ով հիվանդների մոտ:
Աչքը հոդային հիվանդության հետ կապող գործոններն անհայտ են: Ինչևէ, կարևոր է հիշել, որ արթրիտը և իրիդոցիկլիտը ունեն իրարից անկախ ընթացք, և ճեղքող լամպով պարբերաբար զննումը պետք է շարունակվի անգամ, եթե արթրիտը լավացման փուլում է, քանի որ աչքի բորբոքումը կարող է առաջանալ առանց ախտանշանների և անգամ, երբ հոդերի վիճակը ավելի լավ է: Իրիդոցիկլիտի ընթացքը բնութագրվում է պարբերական սրացումներով, ինչը կախված չէ արթրիտի սրացումներից:
Իրիդոցիկլիտը սովորաբար հաջորդում է արթրիտին, կամ առաջանում է արթրիտի հետ միևնույն ժամանակ: Ավելի հազվադեպ այն նախորդում է արթրիտին: Այս դեպքերը սովորաբար ամենաանբարենպաստն են , քանի որ հիվանդությունը անսիմպտոմ է, ուշ ախտորոշումը կարող է տեսողության թուլացման պատճառ լինել:

2.3 Այս հիվանդությունը երեխաների և մեծահասակների մոտ տարբերվու՞մ է:
Մեծ մասամբ՝ այո: ՌԳ դրական պոլիարթրիտը , որը կազմում է մեծահասակների ռևմատոիդ արթրիտի մոտավորապես 70%-ը , ՅԻԱ-ի դեպքում ՝ ընդամենը 5% : Վաղ սկզբով օլիգոարթրիտը կազմում է ՅԻԱ բոլոր ձևերի 50%, բայց չի հանդիպում մեծահասակների մոտ: Համակարգային արթրիտը բնորոշ է երեխաների համար և հազվադեպ է նկատվում մեծահասակների մոտ:


3.ԱԽՏՈՐՈՇՈՒՄԸ ԵՎ ԲՈՒԺՈՒՄԸ

3.1 Ի՞նչ լաբորատոր թեստեր են հարկավոր:
Ախտորոշման պահին անհրաժեշտ են որոշակի լաբորատոր թեստեր, հոդերի հետազոտում, աչքերի ստուգում, որպեսզի տարբերակել ՅԻԱ –ի տեսակը , հայտնաբերել բարդություններ առաջացնելու հավանականություն ունեցող հիվանդներին (ինչպիսին է խրոնիկ իրիդոցիկլիտը):
Ռևմատոիդ գործոնը, աուտոհակամարմիններ հայտնաբերող լաբորատոր թեստ է, որի դրական արդյունքը և բարձր խտությամբ առկայությունը մատնանշում է ՅԻԱ ենթատիպը:
Հակակորիզային հակամարմիններ (ANA) հաճախ դրական են վաղ սկզբով ՅԻԱ օլիգոարթրիտի դեպքում: ՅԻԱ հիվանդների այս խմբում բարձր է խրոնիկական իրիդոցիկլիտի առաջացման ռիսկը, և ուստի անհրաժեշտ է կանոնավոր հետազոտել աչքերը ճեզքող լամպով (3 ամիսը 1 անգամ):
HLA-B27 բջջային մարկեր է, որը դրական է էնթեզիտ համակցված արթրիտով հիվանդների մինչև 80% մոտ: Առողջ անհատների մոտ այն դրական է 5-8% դեպքերում:
Այլ լաբորատոր ցուցանիշներ, ինչպիսիք են էրիթրոցիտների նստեցման արագությունը (ԷՆԱ) կամ C ռեակտիվ սպիտակուցը (CRP), օգտակար են բորբոքային ակտիվության աստիճանը որոշելու համար։ Ինչևէ, ախտորոշելը, ինչպես նաև բուժում նշանակելը մեծամասամբ հիմնված է ավելի կլինիկական նշանների, քան լաբորատոր ցուցանիշների վրա։
Բուժումից կախված, հիվանդը հնավավոր է կարիք ունենա պարբերական լաբորատոր քննությունների (օրինակ արյան ընդհանուր քննություն, լյարդի ֆունկցիոնալ թեստեր, մեզի քննություն), բուժման կողմնակի էֆֆեկտները հսկելու և դեղորայքների հնարավոր տոքսիկության աստիճանը որոշելու համար, ինչը կարող է լինել անախտանշան։ Հոդի բորբոքումը գնահատվում է հիմնականում կլինիկական զննման միջոցով և երբեմն վիզուալիզացնող միջոցներով, ինչպիսին է ուլտրաձայնային հետազոտությունը։ Պարբերական ռենտգեն քննությունները կամ մագնիտոռեզոնանսային տոմոգրաֆիան՝ ՄՌՏ, թույլ են տալիս գնահատել ոսկրային կառուցվածքի վիճակը և ոսկերի աճը, հետևաբար նաև շտկել բուժումը։

3.2 Ինչպե՞ս կարող ենք մենք այն բուժել:
ՅԻԱ-ի դեպքում գոյություն չունի որևէ հատուկ բուժում։ Արթրիտի բոլոր տեսակների դեպքում բուժման նպատակն է ցավի, հոգնածության և կարկամության թեթևացումը, հոդերի և ոսկրերի վնասման կանխարգելումը, դեֆորմացիաների առաջացման նվազեցումը և շարժունակության բարելավումը, պահպանելով աճը և զարգացումը։ Վերջին տաս տարիների ընթացքում ՅԻԱ-ի բուժման մեջ կա հսկայական առաջընթաց, պայմանավորված դեղերով, որոնք հայտնի են որպես կենսաբանական ագենտներ։ Ինչևէ, որոշ երեխաներ կարող են լինել ՛՛բուժմանը ռեզիստենտ՛՛, ինչը նշանակում է, որ չնայած բուժմանը, հիվանդությունը մնում է ակտիվ և հոդերի բորբոքումը չի վերանում։ Կան որոշակի ուղեցույցներ բուժման պլանավորման համար, չնայած բուժումը յուրաքանչյուր երեխայի համար պետք է լինի անհատական։ Շատ կարևոր է ծնողների մասնակցությունը բուժման որոշման հարցում։
Բուժումը գլխավորապես հիմնվում է, այն դեղերի ընդունման վրա, որոնք ճնշում են համակարգային և/կամ հոդային բորբոքումը և վերականգնողական միջոցառումների վրա, որոնք պահպանում են հոդերի ֆունկցիան և օգնում են կանխել դեֆորմացիաների առաջացումը:
Բուժումը բազմակողմանի է և պահանջում է տարբեր մասնագետների (մանկական ռևմատոլոգ, օրթոպեդ-վիրաբույժ, ֆիզիկական և զբաղմունքային թերապիստ, ակնաբույժ) համագործակցություն։
Մյուս բաժնում նկարագրվում է ՅԻԱ-ի բուժման ժամանակակից ռազմավարությունները։ Ավելի մանրամասն տեղեկություններ յուրահատուկ դեղամիջոցների մասին կարող եք գտնել ՛՛Դեղորայքային բուժում՛՛ բաժնում։ Ուշադրություն դարձրեք, որ յուրաքանչյուր երկիր ունի իր հաստատված դեղորայքների ցանկը, հետևաբար, այստեղ նշված ոչ բոլոր դեղամիջոցներն են հասանելի բոլոր երկրներում։

Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղորայքներ (ՈՍՀԲ)
Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղերը (ՈՍՀԲ) ավանդաբար մնում են բուժման միջոց Յուվենիլ իդիոպաթիկ արթրիտի բոլոր տեսակների և մանկական այլ ռևմատոլոգիական հիվանդությունների համար։ Դրանք սիմպտոմատիկ հակաբորբոքային և հակապիրետիկ (ջերմիջեցնողներ) դեղամիջոցներ են: Սիմպտոմատիկ նշանակում է, որ նրանք չեն կարող առաջացնել հիվանդության ռեմիսիա, այլ միայն ծառայում են հիվանդության՝ բորբոքմամբ պայմանավորված նշանները հսկելու համար։ Առավել հաճախ օգտագործվում են Նապրոքսենը և Իբուպրոֆենը։ Ասպիրինը, չնայած էֆեկտիվությանը և էժանությանը, ներկայումս ավելի քիչ է օգտագործվում, հիմնականում իր կողմնակի ազդեցության պատճառով ( համակարգային ազդեցություն արյան մեջ նրա բարձր մակարդակի դեպքերում, տոքսիկ ազդեցություն լյարդի վրա, հատկապես ՅԻԱ-ի դեպքում)։ ՈՍՀԲ դեղերը սովորաբար լավ են տարվում։ Ստամոքսի դիսկոմֆորտը, որը մեծահասակների մոտ հաճախ հանդիպող կողմնակի էֆեկտ է, երեխաների մոտ հազվադեպ է հանդիպում։ Երբեմն, մեկ ՈՍՀԲ կարող է արդյունավետ լինել, իսկ մյուսը՝ ոչ։ Տարբեր ՈՍՀԲ դեղերի կոմբինացիան ցուցված չէ։ Հոդերի բորբոքման վրա այս դեղամիջոցների օպտիմալ ազդեցությունը ի հայտ է գալիս բուժումը սկսելուց մի քանի շաբաթ անց։

Ներհոդային ներարկումներ
Ներհոդային ներարկումները կիրառվում են այն դեպքում, երբ առկա է մեկ կամ մի քանի հոդերի արտահայտված բորբոքում, որը արգելակում է հոդերի նորմալ շարժունակությունը և/կամ շատ ցավոտ է երեխայի համար։ Ներարկվող դեղը երկարատև ազդեցության կորտիկոստերոիդ է։ Տրիամցինոլոն հեքսացետոնիդը առավել նախընտրելի միջոցն է երկարատև ազդեցության շնորհիվ (հաճախ մի քանի ամիս)։ Նրա ներծծումը համակարգային արյան շրջանառության մեջ աննշան է։ Այն բուժման նախընտրելի եղանակ է օլիգոարթրիտի դեպքում, և լրացուցիչ միջոց այլ ձևերի դեպքում։ Բուժման այս տարբերակը կարելի է կրկնել մի քանի անգամ նույն հոդում։ Ներհոդային ներարկումները կարելի է կատարել տեղային անզգայացմամբ կամ ընդհանուր անզգայացմամբ (սովորաբար փոքր տարիքի երեխաների մոտ), կախված երեխայի տարիքից, ներարկվող հոդի տեսակից և քանակից։ Նույն հոդում տարվա ընթացքում 3-4 անգամից ավել ներարկումներ սովորաբար խորհուրդ չի տրվում։
Սովորաբար ներհոդային ներարկումները, եթե կարիք կա, համատեղվում են բուժման այլ ձևերի հետ, ցավը և կարկամությունը արագ նվազեցնելու համար կամ կատարվում են մինչև այլ դեղերը կսկսեն աշխատել։

Երկրորդ մակարդակի դեղամիջոցներ:
Երկրորդ մակարդակի դեղամիջոցները ցուցված են այն երեխաներին, որոնք ունեն հարաճուն պոլիարթրիտ, չնայած ադեկվատ բուժմանը ՈՍՀԲ դեղերով և կորտիկոստերոիդային ներարկումներով։ Երկրորդ մակարդակի դեղերը հիմնականում ավելացվում է նախորդող ՈՍՀԲ դեղերով բուժմանը, որը սովորաբար շարունակվում է։ Երկրորդ մակարդակի դեղամիջոցներից մեծ մասի էֆեկտը դրսևորվում է բուժումը սկսելուց մի քանի շաբաթ կամ ամիս անց։

Մետոտրեքսատ
Կասկած չկա, որ Մետոտրեքսատը ամբողջ աշխարհում ՅԻԱ-ով հիվանդ երեխաների համար երկրորդ մակարդակի դեղերից ամենանախընտրելի տարբերակն է։ Բազմաթիվ հետազոտություններում ապացուցվել է նրա արդյունավետությունը, ինչպես նաև նրա անվտանգության պրոֆիլը մի քանի տարի ընդունելու դեպքում։ Բժշկական գրականությունում այժմ սահմանված է առավելագույն արդյունավետ դեղաչափը (15մգ մարմնի մակերեսի մետր քառակուսու վրա, բերանացի կամ պարէնտերալ (սովորաբար ենթամաշկային ներարկման ձևով) ընդունման համար։ Հետևաբար, շաբաթական 1 անգամ օգտագործվող Մետոտրեքսատը ընտրության առաջին դեղորայքն է, հատկապես պոլիարթիկուլյար ՅԻԱ-ով հիվանդ երեխաների համար։ Այն արդյունավետ է հիվանդների մեծ մասի համար։ Այն ունի հակաբորբոքային ազդեցություն, բայց որոշ հիվանդների մոտ, անհայտ մեխանիզմների ազդեցության հետևանքով, այն կարող է դանդաղեցնել հիվանդության պրոգրեսիան և անգամ բերել ռեմիսիայի։ Այն սովորաբար լավ է տարվում: Առավել հաճախ հանդիպող կողմնակի էֆեկտներից են ստամոքսի խամգարումը և լյարդի տրանսամինազների մակարդակի բարձրացումը։ Բուժման ընթացքում, հնարավոր տոքսիկությունը պահանջում է մոնիտորինգ, պարբերական լաբորատոր քննություններով։
Ներկայումս Մետոտրեքսատը գրանցված է ՅԻԱ-ի բուժման համար աշխարհի տարբեր երկրներում։ Խորհուրդ է տրվում նաև Մետոտրեքսատի կոմբինացված օգտագործումը ֆոլաթթվի կամ ֆոլինաթթվի հետ: Այն վիտամին է, որը նվազեցնում է կողմնակի ազդեցությունների ռիսկը, հատկապես լյարդի ֆունկցիայի հետ կապված։

Լեֆլունոմիդ
Լեֆլունոմիդը Մետոտրեքսատի այլընտրանքային տարբերակն է, հատկապես այն երեխաների համար, որոնք ունեն անտանելիություն վերջինիս հանդեպ։Լեֆլյունոմիդը տրվում է հաբերի տեսքով և բուժման այս տարբերակը ուսումնասիրվել է ՅԻԱ-դեպքում և նրա էֆեկտիվությունը ապացուցվել է։ Ինչևէ, այս բուժումը ավելի թանկ է, քան Մետոտրեքսատի օգտագործումը։

Սալազոպիրին և ցիկլոսպորին
Այլ ոչ կենսաբանական դեղորայքներ, ինչպիսիք են Սալազոպիրինը, նույնպես ցույց են տվել իրենց էֆեկտիվությունը ՅԻԱ-ի բուժման դեպքում, սակայն նրանց տանելիությունը ավելի վատ է, քան Մետոտրեքսատինը։ Սալազոպրիրինի ընդունման փորձը ավելի սահմանափակ է Մետոտրեքսատի հետ համեմատ։ Ներկայումս, չկան ճշգրիտ հետազոտություններ, որոնք կգնահատեին ՅԻԱ-ի բուժման էֆեկտիվությունը այլ պոտենցիալ էֆեկտիվ պրեպարատներով, ինչպիսին է Ցիկլոսպորինը։ Սալազոպիրինը և Ցիկլոսպորինը ներկայումս ավելի քիչ են օգտագործվում, համենայն դեպս այն երկրներում, որտեղ բիոլոգիական ագենտների օգտագործումը ավելի տարածված է։ Ցիկլոսպորինը կարևոր դեղամիջոց է, որը կիրառվում է կորտիկոստերոիդների հետ մեկտեղ, համակարգային ՅԻԱ-ով հիվանդ երեխաների մոտ Մագրոֆագերի ակտիվացման համախտանիշի բուժման համար։ Վերջինս համակարգային ՅԻԱ-ի ծանր և կյանքին պոտենցիալ վտանգ սպառնացող բարդություն է, որը բորբոքային պրոցեսի զանգվածային ընդհանուր ակտիվացման արդյունք է։

Կորտիկոստերոիդներ
Կորտիկոստերոիդները առկա հակաբորբոքային դեղորայքներից ամենաարդյունավետն են, բայց նրանց կիրառումը սահմանափակ է, քանի որ երկարատև օգտագործումը ուղեկցվում է ծանր կողմնակի ազդեցություններով, ներառյալ օստեպորոզ և աճի դանդաղում։ Այնուամենայնիվ, կորտիկոստերոիդները արժեքավոր են համակարգային ախտանշանների բուժման համար, որոնք կայուն են այլ բուժումների նկատմամբ , կյանքին վտանգ սպառնացող հակամարգային բարդությունների համար, ինչպես նաև որպես ՛՛կամրջային՛՛ դեղեր՝ սուր պրոցեսը ճնշելու համար, մինչև կարտահայտվի երկրորդ մակարդակի դեղերի ազդեցությունը։
Տեղային կորտիկոստերոիդները (աչքի կաթիլներ) օգտագործվում են իրիդոցիկլիտի բուժման համար։ Ավելի ծանր դեպքերում կարող է պահանջվել կորտիկոստերոիդի հարբուլբար ներարկումներ (ակնագնդի մեջ) կամ համակարգային կորտիկոստերոիդների կիրառում։

Կենսաբանական ագենտներ
Վերջին տարիներին բուժման նոր հնարավորություններ են ի հայտ եկել կապված դեղերի հետ, որոնք հայտնի են որպես կենսաբանական ագենտներ։ Բժիշկները օգտագործում են այս տերմինը կենսաբանական ինժեներիայի միջոցով արտադրվող դեղերի համար, որոնք ի տարբերություն Մետոտրեքսատի և Լեֆլունամիդի, գլխավորապես ուղղված են յուրահատուկ մոլեկուլների դեմ (ուռուցքի նեկրոզացնող գործոն՝ ՈՒՆԳ, ինտերլեյկին 1, ինտերլեյկին 6 կամ T լիմֆոցիտների խթանիչ մոլեկուլներ): Կենսաբանական ագենտները հաստատվել են, որպես կարևոր միջոց ՅԻԱ-ին բնորոշ բորբոքային պրոցեսի արգելակման համար։ Ներկայումս առկա են մի շարք բիոլոգական ագենտներ, և գրեթե բոլորը հաստատված են մասնավորապես ՅԻԱ-ի դեպքում կիրառման համար (տես ստորև մանկաբուժական կանոնադրությունը):

Հակա-ՈՒՆԳ դեղորայքներ
Հակա-ՈՒՆԳ դեղերը ագենտներ են, որոնք ընտրողաբար պաշարում են բորբոքման պրոցեսի հատուկ միջնորդանյութ ՈՒՆԳ-ը։ Նրանք օգտագործվում են միայնակ կամ Մետոտրեքսատի հետ համակցված, և էֆեկտիվ են հիվանդների մեծ մասի մոտ։ Նրանց ազդեցությունն արտահայտվում է շատ արագ և ներկայումս ապացուցված է, որ նրանց հատուկ է անվտանգության բարձր մակարդակ, համենայնդեպս մի քանի տարվա բուժման ընթացքում (տես ստորև անվտանգության բաժնում)։ Ինչևէ, պոտենցիալ երկարաժամկետ կողմնակի ազդեցությունները ուսումնասիրելու համար անհրաժեշտ է ավելի երկար հսկողություն։ ՅԻԱ-ի համար բիոլոգիական ագենտները, այդ թվում ՈՒՆԳ-ի պաշարիչների մի քանի տեսակներ, ավելի լայնորեն են օգտագործվում, և նրանք հիմնականում տարբերվում են ընդունման եղանակով և հաճախականությամբ։ Օրինակ, Էթաներսեպտընշանակվում է շաբաթը 1 կամ 2 անգամ, ենթամաշկային ներարկման ձևով, Ադալիմումաբը ամեն 2 շաբաթը 1 անգամ, ենթամաշկային ձևով և Ինֆլիքսիմաբը ամիսը 1 անգամ ներերակային ինֆուզիայով։ Մնացածները երեխաների համար դեռ հետազոտման փուլում են (օրինակ Գոլիմումաբ և Ցերտոլիզումաբ պեգոլ) և կան այլ մոլեկուլները, որոնք ուսումնասիրվում են մեծահասակների համար, բայց ապագայում կարող են դառնալ կիրառելի երեխաների համար։
Սովորաբար, հակա-ՈՒՆԳ- ով բուժումը կիրառվում է ՅԻԱ-ի տարբեր տեսակների համար, բացառությամբ կայուն օլիգոարթրիտի, որը սովորաբար չի բուժվում կենսաբանական ագենտներով։ Նրանք ունեն ավելի սահմանափակ ցուցումներ ՅԻԱ համակարգային ձևի դեպքում, երբ սովորաբար այլ կենսաբանական ագենտներ են օգտագործվում հակա-ԻԼ1 (Անակինրա և Կանակինումաբ) կամ հակա-ԻԼ 6 (Տոցիլիզումաբ): Հակա-ՈՒՆԳ ագենտները օգտագործվւմ են և՛ միայնակ, և՛ Մետոտրեքսատի հետ կոմբինացված։ Բոլոր երկրորդ մակարդակի դեղերի նման, նրանք պետք է նշանակվեն բժշկական խիստ հսկողությամբ։

Հակա CTL4Ig ( Աբատացեպտ)
Աբատացեպտը լիմֆոցիտներ կոչվող արյան որոշ սպիտակ բջիջների վրա տարբեր մեխանիզմներով ազդող դեղ է։ Ներկայումս, այն կարող է օգտագործվել պոլիարթրիտով երեխաների բուժման համար, որոնք չեն պատասխանում Մետոտրեքսատին կամ այլ կենսաբանական ագենտներին։

Հակաինտերլեյկին 1 (Անակինրա և Կանակինումաբ) և հակաինտերլեյկին 6 (Տոսիլիզումաբ)
Այս դեղերը մասնավորապես օգտագործում են ՅԻԱ համակարգային ձևի բուժման համար։ Սովորաբար ՅԻԱ համակարգային ձևի դեպքում բուժումը սկսվում է կորտիկոստերոիդներով։ Չնայած էֆեկտիվության, կորտիկոստերոիդները ասոցացվում են կողմնակի ազդեցությունների հետ, մասնավորապես աճի վրա ազդեցությունը։ Այսպիսով, եթե նրանք ի վիճակի չեն նվազեցնել հիվանդության ակտիվությունը կարճ ժամանակում (սովորաբար մի քանի ամիս), բժիշկները և՛ համակարգային արտահայտությունների (տենդ) և արթրիտների բուժման համար ավելացնում են հակա-ԻԼ1(Անակինրա կամ Կանակինումաբ) կամ հակա-ԻԼ6 (Տոցիլիզումաբ): Համակարգային ՅԻԱ-ով երեխաների մոտ համակարգային նշանները երբեմն ինքնուրույն անհետանում են, բայց արթրիտները պահպանվում են։ Այս դեպքերում, Մետոտրեքսատը կարող է օգտագործվել միայնակ կամ հակա-ՈՒՆԳ-ի կամ աբատացեպտի հետ կոմբինացված։ Տոցիլիզումաբը կարող է օգտագործվել համակարգային կամ պոլիարտիկուլյար ՅԻԱ-ի դեպքում։ Այն սկզբից ապացուցվել է համակարգային, ավելի ուշ պոլիարտիկուլյար ՅԻԱ-ի դեպքում, և այն կարող է կիրառվել այն հիվանդների համար, ովքեր չեն պատասխանում Մետոտրեքսատին կամ այլ կենսաբանական ագենտներին։

Բուժման այլ լրացուցիչ մեթոդներ

Վերականգնողական բուժում (ռեաբիլիտացիա)
Ռեաբիլիտացիան բուժման կարևոր բաղադրիչն է։ Այն ներառում է համապատասխան ֆիզիկական վարժություններ, ինչպես նաև, ցուցումների դեպքում, հոդերը հարմար դիրքում պահելու համար հատուկ հարմարանքների կիրառում, որպեսզի կանխարգելվի ցավը, կարկամությունը, մկանային կոնտրակտուրաների և հոդերի դեֆորմացիաների առաջացումը։ Այն պետք է սկսվի վաղ և կատարվի կանոնավոր, հոդերի և մկանների վիճակի պահպանման և լավացման համար։

Օրթոպեդիկ վիրաբուժություն
Օրթոպեդիկ վիրաբուժության հիմնական ցուցումները հոդի քայքայման դեպքում հոդի էնդոպրոտեզավորումն է (հիմնականում կոնքազդրային և ծնկան հոդեր) և կայուն կոնտրակտուրաների դեպքում՝ փափուկ հյուսվածքների վիրաբուժական թուլացումը։

3.3 Ի՞նչ կասեք բուժման ոչ ավանդական /լրացուցիչ բուժման մեթոդների մասին:
Կան բազմաթիվ լրացուցիչ և այլընտրանքային բուժման տարբերակներ, որոնք կարող են շփոթեցնել հիվանդներին և նրանց ընտանիքների անդամներին։ Մտածեք զգուշորեն այս բուժումների կիրառման ռիսկերի և առավելությունների մասին, քանի որ նրա էֆեկտիվությունը ապացուցված չէ և կարող է թանկ արժենալ և՛ ժամանակի, և՛ երեխայի վրա ծանրաբեռնվածության , և՛ գումարի առումով։ Եթե դուք ուզում էք ուսումնասիրել լրացուցիչ կամ այլընտրանքային բուժումները, խնդրում ենք քննարկել այդ տարբերակները ձեր մանկական ռևմատոլոգի հետ։ Բուժման որոշ եղանակներ կարելի է փոխազդել դեղորայքների հետ։ Շատ բժիշկներ դեմ չեն լինի այլընտրանքային բուժման եղանակներին, պայմանով, եթե դուք կհետևեք բժշկի խորհուրդներին։ Շատ կարևոր է չդադարեցնել ձեզ նշանակված դեղորայքային բուժումը։ Երբ դադարեցնեք դեղերը, ինչպիսիք են կորտիկոստերոիդները, որ անհրաժեշտ են հիվանդությունը հսկողության տակ պահելու համար, ապա դա կարող է շատ վտանգավոր լինել, եթե հիվանդությունը դեռ ակտիվ փուլում է։ Խնդրում ենք քննարկել բժշկի հետ նշանակված պրեպարատների շուրջ առաջացած հարցերը։

3.4 Ե՞րբ է անհրաժեշտ սկսել բուժումը:
Ներկայումս կան միջազգային և ազգային խորհուրդներ, որոնք կօգնեն բժիշկներին և ընտանիքի անդամներին ընտրել բուժման եղանակը։
Միջազգային խորհուրդները վերջերս թողարկվել են Ռևմատոլոգների Ամերիկյան Քոլեջի (ACR at www.rheumatology.org) կողմից, և մյուսները ներկայումս պատրաստվում են Մանկական Ռևմատոլոգների Եվրոպական Միության (PRES at www.pres.org.uk) կողմից։
Համաձայն այս խորհուրդների, ավելի թեթև հիվանդությամբ երեխաները (փոքրաքանակ ախտահարված հոդերի դեպքում) սովորաբար բուժվում են ՈՍՀԲ դեղերի և կորտիկոստերոիդային ներարկումների միջոցով։
Ավելի ծանր ՅԻԱ-ի դեպքում (մի քանի հոդերի ախտահարում) առաջինը նշանակվում է Մետոտրեքսատ (կամ Լեֆլունամիդ, ավելի քիչ աստիճանով), և եթե այն արդյունավետ չէ, ավելացվում է բիոլոգիական ագենտ (առաջնահերթ հակա-ՈՒՆԳ) առանձին կամ մետոտրեքսատի հետ կոմբինացված։ Այն երեխաները, ովքեր ռեզիստենտ են, կամ ունեն անտանելիություն և՛ Մետոտրեքսատով, և՛ բիոլոգիական ագենտներով բուժման նկատմամբ, կարող են օգտագործել այլ բիոլոգիական ագենտներ (այլ հակա-ՈՒՆԳ կամ աբատացեպտ)։

3.5 Ի՞նչ կասեք մանկական օրենսդրության, պատենտավորված և ոչ պատենտավորված օգտագործման, և ապագա բուժական հնարավորությունների մասին։
15 տարի առաջ, ՅԻԱ-ի և շատ այլ մանկական հիվանդությունների բուժման համար կիրառվող բոլոր դեղերը երեխաների օգտագործման համար ինչպես հարկն է ուսումնասիրված չէին։ Դա նշանակում է, որ բժիշկը նշանակում էր դեղեր, հիմնվելով սեփական փորձի կամ մեծահասակ հիվանդների մասնակցությամբ հետազոտությունների վրա։
Իսկապես, անցյալում մանկական ռևմատոլոգիայում կլինիկական փորձերի իրականացումը դժվարացած էր, գլխավորապես կապված երեխաների մասնակցությամբ հետազոտությունների ֆինանսավորման բացակայության և ֆարմակոլոգիական գործակալությունների անբավարար հետաքրքրության հետ, քանի որ մանկաբուժական շուկան մեծ չէր և ծախսերը չէին լրացվում։ Այս իրավիճակը կտրուկ փոխվեց մի քանի տարի առաջ։ Դա կապված էր ԱՄՆ-ում ընդունված ՛՛Լավագույն Դեղերը Երեխաների Համար՛՛ օրենքի և Եվրոմիությունում ընդունված, երեխաներին վերաբերող դեղագործության զարգացման հատուկ օրենսդրության (Մանկաբուժական կարգավորում) հետ։ Այս նախաձեռնությունները էապես ստիպում են ֆարմակոլոգիական գործակալություններին հետազոտել դեղեր նաև երեխաների համար։
ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի նախաձեռնությունները, 2 խոշոր ցանցերի հետ միասին՝ Մանկական Ռևմատոլոգիայում Միջազգային Հետազոտությունների Կազմակերպությունը (PRINTO at www.printo.it), որը միավորում է աշխարհում ավելի քանի 50 երկրներ և Հյուսիսային Ամերիկայում հիմնավորված Մանկական Ռևմատոլոգիայում Համատեղ Հետազոտությունների Խումբը (PRCSG at www.prcsg.org) ունեցան դրական ազդեցություն մանկական ռևմատոլոգիայի զարգացման վրա, մասնավորապես ՅԻԱ-ով երեխաների նոր բուժման եղանակների զարգացման վրա։ Ամբողջ աշխարհում PRINTO-ի կամ PRCSG-ի կենտրոններում բուժվող ՅԻԱ-ով հիվանդ երեխաներ ունեցող հարյուրավոր ընտանիքներ, մասնակցել են այս կլինիկական փորձերին, ինչը թույլ է տվել ՅԻԱ-ով հիվանդ երեխաներին ստանալ բուժում, որը հատուկ ուսումնասիրվել է իրենց համար։ Երբեմն, այս հետազոտություններին մասնակցությունը պահանջում է օգտագործել պլացեբո (այսինքն ոչ ակտիվ նյութերով դեղեր կամ ներարկումներ) , համոզված լինելու համար, որ հետազոտվող դեղը ունի է ավելի շատ օգուտ, քան վնաս։
Այս կարևոր հետազոտությունների շնորհիվ, այսօր շատ դեղեր հաստատված են հատուկ ՅԻԱ-ի համար։ Դա նշանակում է, որ կարգավորող մարմինները, ինչպիսիք են Սննդի և Դեղերի Վարչակազմը (FDA), Դեղորայքների Եվրոպական Գործակալությունը (EMA), և որոշ ազգային մարմիններ, վերանայել են կլինիկական փորձերի արդյունքների գիտական ինֆորմացիան և թույլատրել են ֆարմակոլոգիական գործակալություններին դեղերի պիտակների վրա գրել, որ այն էֆեկտիվ է և ապահով երեխաների համար։
Դեղերի ցանկը հատուկ հաստատված ՅԻԱ-ի բուժման համար, ներառում է Մետոտրեքսատ, Էտաներցեպտ, Ադալիմումաբ, Աբատացեպտ, Տոցիլիզումաբ և Կանակինումաբ։
Որոշ այլ դեղեր ներկայումս երեխաների համար հետազոտվում են, ուստի բժիշկը կարող է առաջարկել , որ ձեր երեխան մասնակցի այդ հետազոտություններին:
Կան այլ դեղեր, որոնք պաշտոնապես չեն հաստատվել ՅԻԱ-ի բուժման համար, ինչպիսիք են որոշ ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղերը, Ազաթիոպրինը, Ցիկլոսպորինը, Անակինրան, Ինֆլիքսիմաբը, Գոլիմումաբը և Ցերտոլիզումաբը։ Այս դեղերը կարող են օգտագործվել անգամ առանց հաստատված ցուցումների (այսպես կոչված չգրանցված օգտագործում) և ձեր բժիշկը կարող է առաջարկել դրանց օգտագործումը, հատկապես եթե չկա այլ հասանելի բուժման տարբերակ։

3.6 Որոնք են բուժման գլխավոր կողմնակի ազդեցությունները։
ՅԻԱ-ի բուժման ժամանակ օգտագործվող դեղամիջոցները սովորաբար լավ են տարվում։ Ստամոքսի խանգարումը , որը ՈՍՀԲ դեղերի կիրառման հետևանքով առաջացած ամենահաճախ հանդիպող կողմնակի ազդեցությունն է ( հենց այս պատճառով անհրաժեշտ է ընդունել սննդի հետ միասին) երեխաների մոտ ավելի հազվադեպ է հանդիպում, քան մեծահասակների մոտ։ ՈՍՀԲ դեղերը կարող են պատճառ դառնալ արյան մեջ որոշ լյարդային ֆերմենտների մակարդակի բարձրացման, բայց սա հազվադեպ հանդիպող երևույթ է, բացառությամբ ասպիրինի ընդունման դեպքերի։
Մետոտրեքսատը նույնպես լավ է տարվում։ Ստամոքսաղիքային տրակտի վրա կողմնակի ազդեցությունները, ինչպիսիք են սրտխառնոցը և փսխումները, հաճախ են հանդիպում։ Հնարավոր տոքսիկության հսկողության համար կարևոր է լյարդային ֆերմենտների հսկողություն՝ օգտագործելով սովորական արյան քննություններ։ Ամենահաճախ հանդիպող լաբորատոր շեղումը լյարդային ֆերմենտների մակարդակի բարձրացումն է, ինչը նորմալանում է դեղի ընդունումը ընդհատելիս կամ դոզան նվազեցնելիս։ Ֆոլաթթվի և ֆոլինաթթվի նշանակումը թույլ է տալիս նվազեցնել լյարդի տոքսիկության հաճախականությունը։ Մետոտրեքսատի նկատմամբ գերզգայություն հազվադեպ է հանդիպում։
Սալազոպիրինը նույնպես բավականաչափ լավ է տարվում։ Առավել հաճախ հանդիպող կողմնակի երևույթներն են ցանը, ստամոքսաղիքային գանգատները, հիպերտրանսամինազեմիան (լյարդային տոքսիկություն), լեյկոպենիան (արյան սպիտակ բջիջների թվի նվազում, որը հանգեցնում է ինֆեկցիաների նկատմամբ ընկալունակության բարձրացման)։ Մետոտրեքսատի նման, այս դեպքում ևս անհրաժեշտ են պարբերաբար լաբորատոր քննություններ անցկացնել։
Բարձր դոզաներով կորտիկոստերոիդների երկարատև օգտագործումը կապված է մի շարք կարևոր կողմնակի ազդեցությունների հետ։ Այն ներառում է աճի դանդաղումը և օստեոպորոզը։ Բարձր դոզաներով կորտիկոստերոիդները պատճառ են ախորժակի նշանակալի բարձրացման, որը կարող է բերել ճարպակալման։ Հետևաբար կարևոր է խրախուսել երեխաներին ուտել սնունդ, որը կարող է բավարարել իրենց ախորժակը, առանց կալորիաների ավելացման։
Կենսաբանական ագենտները սովորաբար լավ են տարվում, համենայնդեպս, բուժման առաջին մի քանի տարիների ընթացքում։ Հիվանդներին անհրաժեշտ է ուշադիր հսկողություն հնարավոր ինֆեկցիայի ծագման կամ այլ անցանկալի երևույթների համար։ Ինչևէ, կարևոր է հասկանալ, որ ՅԻԱ-ի բուժման համար կիրառվող այս բոլոր դեղերի փորձը սահմանափակված է քանակապես (միայն մի քանի հարյուր երեխա է մասնակցել կլինիկական փորձերում) և ժամանակի առումով (բիոլոգիական ագենտները հասանելի են դարձել միայն սկսած 2000թ-ից)։ Այս պատճառներով, ներկայումս կան բիոլոգիական ագենտներով ՅԻԱ-ով հիվանդ երեխաների բուժման մի քանի գրանցամատյաններ՝ ազգային (օրինակ՝ Գերմանիա, Միացյալ թագավորություն,ԱՄՆ և այլն), և միջազգային մակարդակների (օրինակ Pharmachild, այս ծրագիրը անց է կացվում PRINTO-ի և PRES-ի կողմից), որոնց նպատակն է ՅԻԱ-ով հիվանդ երեխաների ուշադիր հսկողությունը և հնարավոր երևույթների առաջացման մոնիտորինգը, որոնք կապված են երկարաժամկետ բուժման անվտանգության հետ (դեղերի ընդունումից մի քանի տարի անց)։

3.7 Որքա՞ն է բուժման տևողությունը։
Բուժումը պետք է շարունակել այնքան ժամանակ, քանի դեռ առկա է հիվանդությունը։ Դեպքերի մեծ մասում, ՅԻԱ-ն անցնում է ինքնուրույն ռեմիսիայի մի քանի տարուց մինչև ավելի երկար բուժումից հետո։ ՅԻԱ-ի ընթացքը բնութագրվում է պարբերաբար ռեմիսիաներով և սրացումներով, որոնք պահանջում են կարևոր փոփոխություններ բուժման մեջ։ Բուժման ամբողջական ընդհատում կատարվում է միայն երկար ժամանակով (6-12 ամիս և ավելի երկար) արթրիտի բացակայության դեպքում: Ինչևէ, չկան վերջնական տեղեկություններ դեղի դադարեցումից հետո հիվանդության հնարավոր վերականգնման մասին ։ Բժիշկները սովորաբար հսկում են ՅԻԱ-ով հիվանդ երեխաներին մինչև չափահաս դառնալը, անգամ եթե չկա արթրիտ։

3.8 Ակնաբուժական հետազոտություններ (ճեղքող լամպով զննում)։ Ի՞նչ հաճախականությամբ, ի՞նչ տևողությամբ։
Բարձր ռիսկի խմբի հիվանդերի մոտ (հատկապես ANA դրական) ճեղքող լամպով քննությունը պետք է կատարել առնվազն երեք ամիսը մեկ։ Իրիդոցիկլիտի առաջանալու դեպքում ավելի հաճախակի քննություններ են անհրաժեշտ։ Հետազոտությունների հաճախականությունը կախված է աչքերի ախտահարման ծանրությունից, որը որոշվում է ակնաբույժի կողմից զննման ընթացքում։
Իրիդոցիկլիտի զարգացման ռիսկը ժամանակի ընթացքում նվազում է։ Ինչևէ, իրիդոցիկլիտ կարող է զարգանալ նաև արթրիտի սկզբից մի քանի տարի անց։ Հետևաբար խելամիտ է աչքերի զննումը կատարել ավելի երկարատև, անգամ եթե արթրիտը ռեմիսիայի մեջ է։
Սուր ուվեիտը, որը կարող է զարգանալ արթրիտով կամ էնթեզիտով հիվանդների մոտ, ախտանշային է (կարմիր աչքեր, աչքերի ցավ և անհարմարության զգացում լույսից՝ լուսավախություն)։ Նման գանգատների դեպքում անհրաժեշտ է շտապ ակնաբույժի խորհրդատվություն։ Ի տարբերություն իրիդոցիկլիտի, այս դեպքում պարբերաբար ճեղքող լամպով զննումը, վաղ ախտորոշման համար, անհրաժեշտ չէ։

3.9 Ինչպիսի՞ն է արթրիտի երկարաժամկետ ելքը (պրոգնոզը)
Արթրիտի ելքը զգալիորեն բարելավվել է տարիների ընթացքում, բայց այն դեռ կախված է ՅԻԱ-ի ծանրությունից, կլինիկական ձևից, վաղ և լիարժեք բուժումից։ Կատարվում են շարունակական հետազոտություններ նոր դեղերի և բիոլոգիական ագենտների զարգացման համար, ինչպես նաև բոլոր երեխաների համար բուժումը հասանելի դարձնելու համար։ Վերջին տաս տարիների ընթացքում բուժման պրոգնոզը զգալիորեն բարելավվել է։ Ընդհանուր առմամբ, երեխաների մոտավորապես 40%-ը, հիվանդության սկզբից 8-10 տարիների ընթացքում, կարող են դեղորայք չընդունել և լինել առանց սիմպտոմների (ռեմիսիա)։ Ռեմիսիայի առաջացման ամենաբարձր տոկոսը դիտվում է կայուն օլիգոարթրիտի և համակարգային ձևի ժամանակ։
Համակարգային ՅԻԱ-ի պրոգնոզը տարբեր է։ Հիվանդների կեսի մոտ արթրիտը թույլ է արտահայտված և հիվանդությունը բնութագրվում է համակարգային նշանների պարբերական սրացումներով: Այս դեպքերում վերջնական ելքը հիմնականում բարենպաստ է, քանի որ հիվանդությունը հաճախ ինքնուրույն անցնում է ռեմիսիայի։ Հիվանդների մյուս կեսի մոտ հիվանդությունը բնութագրվում է կայուն պահպանվող արթրիտով, իսկ համակարգային նշանները տարիների ընթացքում աստիճանաբար անհետանում են: Այս խումբ հիվանդների մոտ կարող են առաջանալ հոդերի ծանր քայքայումներ։ Վերջապես, այս ենթախմբի փոքրաթիվ հիվանդների մոտ համակարգային նշանները պահպանվում են ծանր հոդային ախտահարման հետ զուգահեռ․ այս հիվանդների պրոգնոզը խիստ անբարենպաստ է, նրանց մոտ նաև կարող է առաջանալ ամիլոիդոզ, մի ծանր բարդություն, որի դեպքում պահանջվում է հզոր իմունաճնշիչ բուժում։ Թիրախային կենսաբանական բուժման զարգացումը հակա- ԻԼ-6-ի (Տոցիլիզումաբ) և հակա-ԻԼ-1-ի (Անակինրա և Կանակինումաբ) կիրառմամբ, հնարավոր է նշանակելիորեն բարելավի երկարաժամկետ պրոգնոզը։
ՌԳ դրական պոլիարտիկուլյար ՅԻԱ-ի ժամանակ արթրիտը հաճախ ունի պրոգրեսիվող ընթացք, որը կարող է առաջացնել հոդերի ծանր վնասում։ Այս ձևը հանդիսանում է մեծահասակների Ռևմատոիդ գործոն (ՌԳ) դրական ռևմատոիդ արթրիտի մանկական համարժեքը։
ՌԳ բացասական պոլիարտիկուլյար ՅԻԱ-ն բարդ է և՛ կլինիկական նշանների, և՛ կանխատեսման հարցում։ Ընդհանուր առմամբ, այս ձևի ժամանակ կանխատեսումը շատ ավելի բարենպաստ է , քան ՌԳ-դրական պոլիարտիկուլյար ՅԻԱ-ի դեպքում, հոդային քայքայումը առաջանում է հիվանդների միայն մեկ քառորդի մոտ։
Օլիգոարտիկուլյար ՅԻԱ-ն հաճախ ունի լավ կանխատեսում հոդերի առումով, երբ հիվանդությունը սահմանափակվում է քիչ հոդերի ախտահարմամբ (այսպես կոչված կայուն օլիգոարթրիտ): Հիվանդները, որոնց հոդերի ախտահարումը տարածվում է, ներգրավելով ավելի շատ հոդեր (տարածուն օլիգոարթրիտ) ունեն նմանատիպ կանխատեսում, ինչ որ ՌԳ բացասական պոլիարտիկուլյար ՅԻԱ- ի դեպքում։
Փսորիատիկ ՅԻԱ -ով շատ հիվանդների հիվանդության ընթացքը նման է օլիգոարտրկուլյար ՅԻԱ-ին, մինչդեռ մյուսների մոտ, այն նման է չափահասների փսորիատիկ արթրիտին։
Էնթեզիտ կապակցված ՅԻԱ-ն նույնպես ունի փոփոխական պրոգնոզ։ Որոշ հիվանդների մոտ հիվանդությունը անցնում է ռեմիսիայի, մինչդեռ մյուսների մոտ այն պրոգրեսիվում է և ընդգրկում սակրոիլիալ հոդերը։
Առ այսօր, հիվանդության վաղ փուլերում չկան հասանելի, հավաստի կլինիկական կամ լաբորատոր տվյալներ, և բժիշկները չեն կարող կանխատեսել, թե որ հիվանդը կունենա ավելի անբարենպաստ պրոգնոզ:Այսպիսի կանխատեսումները կարող էին ունենալ զգալի կլինիկական կարևորություն, քանի որ դրանք թույլ կտային առանձնացնել հիվանդներին, որոնց անհրաժեշտ է նշանակել ավելի ագրեսիվ բուժում հիվանդության հենց սկզբից։ Այլ լաբորատոր մարկերները, որոնք կարող են կանխորոշել, թե երբ է հնարավոր դադարեցնել Մետոտրեքսատով կամ կենսաբանական ագենտներով բուժումը, դեռևս հետազոտման փուլում են ։

3.10 Նաև իրիդոցիկլիտի մասին
Չբուժելու դեպքում իրիդոցիկլիտը կարող է շատ լուրջ հետևանքներ ունենալ, մինչև աչքի ոսպնյակի պղտորում (կատարակտ) և կուրություն։ Այնուամենայնիվ, եթե բուժումը սկսվում է արդեն վաղ փուլում, որը ներառում է աչքի կաթիլներ՝ նախատեսված բորբոքման նվազեցման և բբերի լայնացման համար, այս ախտանշանները սովորաբար նվազում են բուժման ընթացքում ։ Եթե այս ախտանշանները աչքի կաթիլներով չեն կարող կառավարվել, կարելի է նշանակել կենասաբանական ագենտներ։ Այնուամենայնիվ, հստակ տվյալներ, որոնց հիման վրա կարելի է խորհուրդ տալ ծանր իրիդոցիկլիտի բուժման լավագույն տարբերակը, բացակայում են, պայմանավորված տարբեր երեխաների մոտ բուժման նկատմամբ փոփոխական պատասխանով։ Այսպիսով, ելքի կարևոր որոշիչը վաղ ախտորոշումն է: Կատարակտը կարող է լինել նաև կորտիկոստերոիդներով երկարատև բուժման հետևանք, հատկապես ՅԻԱ համակարգային ձևով հիվանդների մոտ։


4.Առօրյա կյանքը

4.1 Կարո՞ղ է սննդակարգը ազդել հիվանդության ընթացքի վրա։
Չկա որևէ հավաստի ապացույց, որ սննդակարգը ազդում է հիվանդության ընթացքի վրա։ Երեխան պետք է ստանա իր տարիքին համապատասխան առողջ սնունդ։ Հիվանդները, որոնք ստանում են կորտիկոստերոիդ պետք է խուսափեն գերսնվելուց, քանի որ այս դեղերը բարձրացնում են ախորժակը։ Կորտիկոստերոիդներով բուժման ընթացքում անհրաժեշտ է խուսափել բարձր կալորիականությամբ և սոդայի պարունակությաբ սննդից, անգամ եթե երեխան ուտում է քիչ քանակով։

4.2 Կարո՞ղ է կլիման ազդել հիվանդության ընթացքի վրա։
Ապացույցներ չկան, որ կլիման կարող է ազդել հիվանդության նշանների վրա։ Այնուամենայնիվ, առավոտյան կարկամությունը կարող է ավելի երկար պահպանվել ցուրտ եղանակին։

4.3 Ի՞նչ կարող են տալ ֆիզիկական ակտիվությունը և բուժական ֆիզկուլտուրան։
Ֆիզիկական ակտիվությունը և բուժական ֆիզկուլտուրայի նպատակն է երեխային հնարավորություն տալ իր առօրյա կյանքին օպտիմալ մասնակցելու և բոլոր անհրաժեշտ սոցիալական դերերը իրականացնելու համար։ Բացի դրանից ֆիզիակական ակտիվությունը և բուժական ֆիսկուլտուրան կարող են օգտագործվել ակտիվ, առողջ ապրելակերպը խրախուսելու համար։ Այս նպատակներին հասնելու համար անհրաժեշտ պայման են առողջ հոդերը և մկանները։ Ֆիզիկական ակտիվությունը և բուժական ֆիզկուլտուրան կարող են կիրառվել հոդերի շարժունակության լավացման, հոդերի կայունացման, մկանների ճկունության, ուժի, կոորդինացիայի և տոկունության բարձրացման համար։ Առողջ հենաշարժական համակարգի այս հիմունքները թույլ են տալիս երեխային հաջողությամբ և ապահով մասնակցել դպրացական և արտադպրոցային միջոցառումներին, ինչպիսիք են ակտիվ հանգիստը և սպորտը։ Բուժումը և տնային վարժություների ծրագիրը կարող են օգտակար լինել ուժի և ֆիթնեսի պահանջվող մակարդակներին հասնելու համար։

4.4 Թույլատրվու՞մ է սպորտով զբաղվել։
Սպորտը երեխայի առօրյա կյանքի անհրաժեշտ մասն է։ ՅԻԱ-ի բուժման հիմնական նպատակներից մեկը երեխային հնարավորություն տալ հնարավորինս նորմալ կյանքով ապրել և հասակակիցներից չտարրբերվել։ Այդ պատճառով, ընդհանուր մոտեցումն այն է, որ երեխային պետք է թույլատրել մասնակցել սպորտային միջոցառումներին, բայց վստահ լինել, որ նա կդադարեցնի մարզումները հոդերում ցավի դեպքում, և միևնույն ժամանակ ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչները պետք է փորձեն կանխարգելել սպորտային վնասվածքները, հատկապես դեռահասների մոտ։ Թեև մեխանիկական ծանրաբեռնվածությունը բորբոքված հոդերի համար ցանկալի չէ, սակայն համարվում է, որ վնասը, որը կարող է առաջանալ սպորտով զբաղվելու ընթացքում, շատ ավելի փոքր է, քան այն հոգեբանական տրավման, որ ստանում է երեխան, կապված հիվանդության պատճառով իր ընկերների հետ սպորտով զբաղվելու հնարավորությունից զրկվելու պատճառով։ Այս ընտրությունը համարվում է ընդհանուր մոտեցման մի մաս, որի նպատակն է քաջալերել երեխային լինել ինքնուրույն, կարողանալ ինքնուրույն կառավարել հիվանդությունից առաջացած սահմանափակումները։
Բացի այս նկատառումներից, ավելի լավ է նախապատվություն տալ ապորտի այն ձևերին, որտեղ հոդերի վրա մեխանիկական լարվածությունը բացակայում է կամ մինիմալ է, ինչպիսիք են լողը և հեծանիվի վարումը։

4.5 Երեխան կարո՞ղ է կանոնավոր հաճախել դպրոց։
Խիստ կարևոր է , որ երեխան կանոնավոր դպրոց հաճախի։ Շարժման սահմանափակումը կարող է դպրոց հաճախելու համար խնդիր հանդիսանալ, կապված քայլելու դժվարության, արագ հոգնելու, ցավի կամ կարկամության հետ։ Այդ պատճառով, որոշ դեպքերում կարևոր է նախազգուշացնել դպրոցի անձնակազմին և հասակակիցներին երեխայի սահմանափակումների մասին, ապահովել շարժվելու հարմարանքներով, հատուկ էրգոնոմիկ կահույքով, գրելու և տպելու գործիքներով։ Ֆիզիկական կրթությունը և մասնակցությունը սպորտային միջոցառումներին խրախուսվում է՝ հաշվի առնելով հիվանդության ակտիվությամբ պայմանավորված շարժման սահմանափակումները։ Կարևոր է, որ դպրոցի կոլեկտիվը պատկերացում ունենա ՅԻԱ-ի մասին, ինչպես նաև, տեղեկացված լինի հիվանդության ընթացքի և հնարավոր, անկանխատեսելի սրացումների մասին։ Կարող է տնային ուսուցման կարիք լինի։ Կարևոր է նաև բացատրել ուսուցիչներին երեխայի հնարավոր կարիքների մասին՝ հարմարեցված սեղան, հոդերում կարկամությունից խուսափելու համար դասաժամերի ընթացքում պարբերաբար շարժվելու հնարավորություն, գրելու ժամանակ հնարավոր դժվարություններ։ Հիվանդները, հնարավորության դեպքում , պետք է մասնակցեն ֆիզկուլտուրայի դասերին, այդ դեպքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել սպորտին վերաբերվող վերը քննարկված հարցերը։
Երեխայի համար դպրոցը նույնն է, ինչ մեծահասակների համար աշխատանքը: Դա այն վայրն է, որտեղ նա սովորում է, թե ինչպես դառնալ ինքնուրույն անձ՝ հասարակությանն օգտակար և ուրիշներից կախում չունեցող։ Ծնողները և ուսուցիչները պետք է անեն հնարավորինս ամեն ինչ, որպեսզի երեխան կարողանա նորմալ դպրոց հաճախել, դրանով իսկ՝ ձեռք բերել անհրաժեշտ գիտելիքներ, ինչպես նաև կարողանա շփվել հասակակիցների և իրենից մեծերի հետ, ընդունվի և հարգված լինի ընկերների կողմից:

4.6 Պրոֆպատվաստումները թույլատրվու՞մ են։
Եթե երեխան ստանում է իմունոճնշիչ դեղորայք (կորտիկոստերոիդ, Մետոտրեքսատ, կենսաբանական ագենտներ), կենդանի թուլացված պատվաստանյութերով պատվաստումները (ինչպիսին են հակակարմրուկային, հակակարմրախտային, հակապարօտիտային, հակապոլիոմիելիթային Sabin, հակատուբերկուլյոզային՝ ԲՑԺ), պետք է հետաձգվեն կամ ընդհանրապես չկատարվեն, թուլացված իմուն պաշտպանության պայմաններում ինֆեկցիային զարգացման հնարավոր ռիսկի պատճառով։ Իդեալականորեն, այս պատվաստումները պետք է կատարվեն մինչև կորտիկոստերոիդներով, Մետոտրեքատով կամ կենսաբանական ագենտներով բուժում սկսելը։ Եթե պատվաստանյութը պարունակում է ոչ թե կենդանի միկրոօրգանիզմներ, այլ միայն դրանց սպիտակուցը (հակափայտացման, հակադիֆթերիային, հակապոլիոմիելիտային Salk, հեպատիտ B-ի դեմ, կապույտ հազի դեմ, պնևմակոկային, հեմոֆիլուսային, մենինգոկոկային) պատվաստումները կարող են կատարվել: Միակ ռիսկը պատվաստման ձախողումն է իմունոսուպրեսիայի պայմաններում, այս դեպքում պատվաստումը ապահովում է ավելի քիչ պաշտպանություն։ Ինչևէ, խորհուրդ է տրվում փոքր տարիքի երեխաների համար հետևել պատվաստումների օրացույցին, թեկուզ ավելի պակաս էֆեկտով։

4.7 Երեխան կունենա՞ նորմալ կյանք չափահաս տարիքում։
Բուժման ամենակարևոր նպատակներից մեկն է, և դեպքերի մեծամասնությունում հնարավոր է դրան հասնել։ ՅԻԱ-ի բուժումը իրոք վերջին տարիներին զգալիորեն բարելավել է, և նոր դեղերով, այն ապագայում կլինի ավելի լավ։ Դեղորայքային բուժման և վերականգնողական միջոցառումների համատեղ կիրառումը ներկայումս հնարավորություն է տալիս կանխել հոդերի վնասումը հիվանդների գերակշռող մեծամասնության մոտ։
Կարևոր ուշադրություն պետք է դարձնել երեխայի և նրա ընտանիքի վրա հիվանդության ունեցած հոգեբանական ազդեցությանը։ Խրոնիկ հիվանդությունը, ինչպիսին է ՅԻԱ-ն, բարդ մարտահրավեր է ողջ ընտանիքի համար, և, անշուշտ, որքան ծանր է հիվանդությունը, այնքան ավելի դժվար է այն հաղթահարել։ Երեխայի համար դժվար կլինի պայքարել իր հիվանդության դեմ, եթե ծնողները դա չանեն։ Ծնողների մոտ կարող է ձևավորվել չափից ավելի հոգատարություն հիվանդ երեխայի նկատմամբ, և փորձելով պաշտպանել նրան բոլոր հնարավոր խնդիրներից՝ նրանք հաճախ դառնում են գերհովանավորող։
Լավատես ծնողների վերաբերմունքը, ովքեր աջակցում և խրախուսում են երեխային, որպեսզի նա լինի ազատ այնքանով, ինչքանով, որ առավելագույնս հնարավոր է, չնայած հիվանդությանը, չափազանց կարևոր օգնություն է երեխայի համար հիվանդության հետ կապված բարդությունները հաղթահարելու, հասակակիցների հետ հաջողությամբ համեմատվելու և անկախ, հավասարակշռված անհատ զարգանալու համար։
Անհրաժեշտության դեպքում մանկական ռևմատոլագների խումբը կարող է ցույց տալ հոգեբանական աջակցություն։
Ընտանիքների ասոցիացիան կամ բարեգործական կազմակերպությունները նույնպես կարող են օգնել ընտանիքներին հաղթահարել այս հիվանդությունը։


 
Աջակիցներ
This website uses cookies. By continuing to browse the website you are agreeing to our use of cookies. Learn more   Accept cookies